İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ
BİRLEŞMIŞ MİLLETLER GENEL KURULU 10 ARALIK 1948’DE TOPLANARAK, İNSAN HAKLARI
EVRENSEL BİLDİRGESİ’Nİ YAYINLAMIŞTIR
|
 |
 |
MADDE 1: Tüm insanlar özgür,
değer ve hak bakımından eşit olarak doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler.
Birbirlerine karşı kardeşlik düşünceleriyle davranmalıdırlar.
MADDE 2: Herkes; ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal ya da başka
inançlarına bakılmaksızın eşit haklara sahiptir. İnsanlar ulusal ve toplumsal
kökenleri, zenginlikleri, doğuş farklılıkları ya da herhangi başka bir ayrım
gozetılmeksizin bu bildirgede belirtilen tüm haklardan ve özgürlüklerden
yararlanabilirler.
MADDE 3: Yaşamak, özgürlük ve kışı güvenliği herkesin hakkıdır.
MADDE 4: Hiç kimse kölelik ya da kulluk altında bulundurulamaz; kölelik
ve köle ticareti her türlü biçimiyle yasaktır.
MADDE 5: Hiç kimseye işkence yapılamaz; kıyıcı, insanlık dışı, onur
kırıcı ceza ve davranışlar uygulanamaz.
MADDE 6: Herkes nerede olursa olsun, yasal haklarının tanınması hakkına
sahiptir.
MADDE 7: Herkes yasalar karsısında eşittir ve ayrımsız olarak yasaların
koruyuculuğundan eşit olarak yararlanma hakkına sahiptir. Herkesin, bu
bildirgeyle belirtilen haklarına ters düşen ayırt edici davranışlar için
yapılacak kıstırtmalara karşı eşit korunma hakkı vardır.
MADDE 8: Herkesin, kendisine anayasa ya da yasalalarla tanınan temel
haklarının yok edilmesi ya da zedelenmesi girişimine karsı ulusal mahkemelere
başvuru hakkı vardır.
MADDE 9: Hiç kimse keyfi olarak tutuklanamaz, alı konamaz ya da
sürülemez.
MADDE 10: Herkes, haklarının, görevlerinin ya da kendisine cezai
sorumluluk yükleyecek herhangi bir suçlamanın belirlenmesinde tam bir eşitlikle,
davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adilane ve acık olarak
gorulmesi hakkına sahiptir.
MADDE 11:
a) Bir suç işlemekten sanık herkes, savunması ıçın kendısıne gerekli tüm
koşulların sağlandığı açık bir yargılanma sonucunda yasalarca suçlu olduğu
saptanmadıkça suçsuz sayılır.
b) Hiç kimse, işlendikleri sırada ulusal ya da uluslararası hukuka göre
suç oluşturmayan eylemlerden ya da ihmallerden dolayı mahkum edilemez. Bunun
için, suçun işlendiği sırada uygulanan cezadan daha şiddetli bir ceza verilemez.
MADDE 12: Hiç kimsenin özel yaşamına, aılesıne konut dokunulmazlığına ya
da yazışma özgürlüğüne keyfi olarak karışılamaz; kimsenin onur ve ününe karşı
kötü davranışlarda bulunulamaz. Herkesin bu karışma ve kötü davranışlara karşı
yasalarla korunma hakkı vardır.
MADDE 13:
a) Herkesin, herhangi bir devletin toprakları uzerınde serbestçe yolculuk
yapma ve yasama hakkı vardır.
b) Herkes, kendi ülkesi içinde olmak üzere, herhangi bir ülkeden ayrılmak
ve ülkesine yine dönmek hakkına sahiptir.
MADDE 14:
a) Herkesin, baskı ve kıyıcılık karsısında başka ülkelere sığınma ve bu
ülkeler tarafından sığınık olarak kabul edilmesi hakkı vardır.
b) Bu hak, adi bir suçun işlenmesi ya da Birleşmiş Milletler’in ilke ve
amaçlarına ters düşen etkinliklere dayanan kovuşturmalar durumunda ileri
sürülemez.
MADDE 15:
a) Herkesin bir vatandaşlığa hakkı vardır.
b) Hiç kimse keyfi olarak vatandaşlığından ya da vatandaşlığını
değiştirmek hakkından yoksun bırakılamaz.
MADDE 16:
a) Evlilik cağına varan her erkek ve kadın, ırk, vatandaşlık ya da din
bakımlarından hiçbir sınırlamaya bağlı olmaksızın evlenmek ve aile kurmak
hakkına sahiptir. Evlilik bakımından, kadın ve erkek evliliğin sürdürülmesinde,
bozulmasında eşit haklara sahiptir.
b) Evlenme bagıtı ancak evlenecek kişilerin özgür ve tam isteğiyle
yapılır.
c) Aile, toplumun doğal ve temel öğesidir; toplum ve devlet tarafından
korunma hakkına sahiptir.
MADDE 17:
a) Herkes tek basına ya da başkalarıyla birlikte mal ve mülk edinme
hakkına sahiptir.
b) Hiç kimse keyfi olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılamaz.
MADDE 18: Herkes düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkına sahiptir. Buna
göre, herkes din ya da inanç değiştirmekte özgürdür. Ayrıca dinini ya da
inancını tek başına ya da toplulukla birlikte açık olarak ya da özel olarak
öğretim, uygulama, ibadet ve ayinlerle açıklama özgürlüğüne sahiptir.
MADDE 19: Herkesin düsünme ve anlatma özgürlüğü vardır. Buna göre, hiç
kimse düşüncelerinden dolayı rahatsız edilemez. Ayrıca ülke sınırları söz konusu
olmaksızın bilgi ve düşünceleri her türlü araçla aramak, sağlamak ve yaymak
hakkına sahiptir.
MADDE 20:
a) Herkes barışçıl yollarla toplantı yapmak, dernek kurmak ve derneğe
katılmak hakkına ve özgürlüğüne sahiptir.
b) Hiç kimse bir derneğe üye olmaya zorlanamaz.
MADDE 21:
a) Herkes, doğrudan doğruya ya da serbestçe seçilmiş temsilciler
aracılığıyla, ülkesinin devlet işleri yönetimine katılma hakkına sahiptir.
b) Herkesin, ülkesindeki devlet hizmetinden eşitlikle yararlanma hakkı
vardır.
c) Hükümet yetkisinin temeli halkın iradesidir; halk bu iradesini gizli
ya da açık bir şekilde özgürce oy vermelerinin sağlandığı devreli ve dürüst
seçimlerle belirtir.
MADDE 22: Herkesin, toplumun bir üyesi olması nedeniyle sosyal güvenliğe
hakkı vardır. İnsanların onur ve kişiliklerinin özgürce gelişmesi için zorunlu
olan ekonomik, toplumsal ve kültürel hakların, ulusal cabalar ve uluslararası
isbirligi yoluyla her devletin örgütleri ve kaynaklarıyla orantılı olarak
gerçeklestırmesine hakları vardır.
MADDE 23:
a) Herkes, çalışma, işini özgürce seçme, adil ve uygun çalışma
şartlarının sağlanması ve işsizlikten korunma haklarına sahiptir.
b) Herkesin, hiçbir ayrım gözetilmeksizin, eşit çalışma karşılığında eşit
ücret almaya hakkı vardır.
c) Çalışan herkesin, kendisine ve ailesine insanlık onuruna uygun bir
yaşam sağlayan ve gerekirse her türlü toplumsal koruma araçlarıyla da tamamlanan
adil ve uygun bir ücrete hakkı vardır.
d) Herkesin, çıkarlarını korumak için sendikalar kurmaya ve bunlara
katılmaya hakkı vardır.
MADDE 24: Herkesin dinlenmeye, eğlenmeye, özellikle çalışma suresinin
uygun biçimde sınırlanmasına ve belirli devrelerde ücretli tatillere hakkı
vardır.
MADDE 25:
a) Herkesin gerek kendisine gerekse ailesi için, beslenme, giyim,
barınma, sağlık ve öteki sosyal hizmetler de içinde olmak üzere; sağlığını ve
güvencini sağlayacak, uygun bir yaşam düzeyine hakkı vardır. İşsizlik, hastalık,
dulluk, yaşlılık ya da geçim olanaklarından kendi isteği ve iradesi dışında
yoksun kalma gibi durumlarda sosyal güvenlik hakkına sahiptir.
b) Analık ve çocukluk, özel koruma ve yardım görme hakkına sahiptir.
Bütün çocuklar, evlilik içinde ya da dışında doğsunlar aynı sosyal korunmadan
yararlanırlar.
MADDE 26:
a) Herkes eğitim görme hakkına sahiptir. Eğitim parasızdır; hiç değilse
ilk ve temel eğitim aşamalarında böyle olmalıdır. İlk öğrenim ve eğitim
zorunludur. Teknik ve mesleki öğretimden herkes yararlanabilmelidir. Yüksek
öğretim, diğerlerine göre herkese tam eşitlikle açık olmalıdır.
b) Eğitimin amacı, insan kişiliğinin tam ve özgürce gelişmesi, insan hak
ve özgürlüklerine saygının güçlenmesi olmalıdır. Bütün milletler, ırk ve din
grupları arasındaki anlayış, hoşgörü ve dostluğu özendirmeli ve Birleşmiş
Milletlerin barışın sürdürülmesi yolundaki çalışmalarını geliştirmelidir.
MADDE 27:
a) Herkes, toplumdaki kültürel çalışmalara serbestçe katılmak, güzel
sanatlarla ilgilenmek, bilimsel ilerlemenin getirdiği yararlara ortak olmak ve
bundan yararlanma hakkına sahiptir.
b) Herkesin, sahibi bulunduğu her türlü bilim, edebiyat ya da sanat
yapıtlarından doğan moral ve maddi çıkarların korunması hakkı vardır.
MADDE 28: Herkesin, bu bildirgede öngörülen hak ve özgürlüklerin tam
uygulanmasını sağlayacak bir toplumsal ve uluslararası düzene hakkı vardır.
MADDE 29:
a) Herkesin kişiliğinin tam ve özgür gelişmesi, içinde yaşadığı topluma
karşı görevlerini yerine getirmesiyle olanaklıdır.
b) Herkes, haklarını kullanmak ve ozgurluklerinden yararlanmak konusunda;
ancak yasalarla sırf başkalarının hak ve özgürlüklerinin tanınmasını ve bunlara
saygı gösterilmesini sağlamak amacıyla ve toplumun ahlak, düzen ve genel
gönencinin gereklerini karşılamak için belirlenmiş kurallara bağlıdır.
c) Bu hak ve özgürlükler hiçbir şekilde Birleşmiş Milletlerin amaç ve
ilkelerine ters düşecek biçimde kullanılamaz.
MADDE 30: Bu bildirgenin hiçbir yargısı, içinde yayınlanan hak ve
özgürlüklerin bir devlet, sınıf ya da kişi tarafından yok edilmesini güden bir
çalışmaya girişmeye ya da eylemli olarak bunu islemeye herhangi bir hak getirir
nitelikte yorumlanamaz.
İNSAN HAKLARIYLA İLGİLİ SÖZLER:
1- Herkes yaşamak, maddi ve manevi varlığını korumak ve geliştirmek hakkına
sahiptir. (T.C.Anayasası.Madde : 17)
2- Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. (T.C. Anayasası Madde : 18)
3- Herkes haberleşme özgürlüğüne sahiptir. (T.C. Anayasası Madde : 22)
4- Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur. (Atasözü)
5- Dünyanın fiilen bir yerinde rahatsızlık varsa “Bana ne “ dememeliyiz. Böyle
bir rahatsızlık varsa tıpkı kendi işimizde olduğu gibi onunla ilgilenmeliyiz.
(Atatürk)
6- Dünya benim ülkem, insanlar benim kardeşlerim, iyilik benim dinimdir. (Thomas
PAIN)
7- Başkasına kötülük eden, kendisine etmiş olur. (Hz.Muhammed)
HAZIRLAYAN: Mehmet ÇALIŞKAN
|
