| NEVŞEHİR - TARİHÇE, COĞRAFYA |
 |
TARİHÇE
|
Tarihi M.Ö. 3000 yıllarına kadar uzanan ve tarih öncesi çağlardan beri bir çok
yerleşmeye sahne olan kent tarihte Kapadokya Krallığı adıyla anılmıştır.
Nevşehir'de Hititler, Persler, Makedonyalılar, Selevkoslar, Roma, Bizans,
Selçuklu, Dulkadiroğulları ve Osmanlılar hüküm sürmüştür.
COĞRAFYA
Nevşehir il alanı, Orta Anadolu'da, Erciyes, Melendiz ve Hasan dağları gibi eski
yanardağların kül ve lavlarının birikmesiyle oluşmuş çok geniş bir plato
üzerinde yer almaktadır.
|
|
Bu platoyu, ülkenin en uzun akarsuyu olan Kızılırmak, doğu-batı doğrultusunda
derinliğine oymuştur. Ayrıca bu alan, Kızılırmak nehrine kuzeyden ve güneyden
karışan yan suların açtığı derin vadilerle de sık bir şekilde parçalanmıştır. İl
merkezi, Kızılırmak platosu adıyla anılan bu geniş ve yüksek düzlüklerin batı
yamaçlarında kurulmuştur.
Nevşehir, yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçen tipik
karasal iklim özelliğine sahiptir.
Peribacalarının Oluşumu
Vadi yamaçlarından inen sel sularının ve rüzgarın, tüflerden oluşan yapıyı
aşındırmasıyla 'peribacası' adı verilen ilginç oluşumlar ortaya çıkmıştır.
|
|
Sel sularının dik yamaçlarda kendine yol bulması, sert
kayaların çatlamasına ve kopmasına neden olmuştur. Alt kısımlarda bulunan ve
daha kolay aşınan malzemenin derin bir şekilde oyulması ile yamaç gerilemiş,
böylece üst kısımlarda yer alan şapka ile aşınmadan korunan konik biçimli
gövdeler ortaya çıkmıştır. Daha çok Ürgüp civarında bulunan şapkalı peribacaları
konik gövdeli olup, tepe kısımlarında bir kaya bloku bulunmaktadır. Gövde tüf,
tüffit ve volkan külünden oluşmuş kayaçtan; şapka kısmı ise lahar ve ignimbrit
gibi sert kayaçlardan oluşmaktadır. Yani şapkayı oluşturan kaya türü, gövdeyi
oluşturan kaya topluluğuna oranla daha dayanıklıdır. Bu, peribacasının oluşumu
için ilk koşuldur. Şapkadaki kayanın direncine bağlı olarak peribacaları uzun
veya kısa ömürlü olmaktadır. |
Kapadokya bölgesinde erozyonun oluşturduğu diğer peribacası tipleri ise, konili,
mantar biçimli, sütunlu ve sivri peribacalarıdır. Peribacaları en yoğun şekilde
Ürgüp-Üçhisar-Avanos üçgeni arasında kalan vadilerde, Ürgüp-Şahinefendi
arasındaki bölgede Nevşehir Çat kasabası civarında görülür. Peribacalarının
dışında vadi yamaçlarında yağmur sularının oluşturduğu ilginç kıvrımlar bölgeye
ayrı bir özellik katmaktadır. Bazı yamaçlarda görülen renk armonisi, lav
tabakalarının ısı farkından dolayıdır. Bu oluşumlar Üçhisar, Çavuşin-Güllüdere,
Göreme-Meskendir, Ortahisar -Kızılçukur ve Pancarlıkta görülür.
| T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı Resmi Web Sitesi |
|
