| DEPREM HAFTASI - DEPREMDE NELER
YAPMALI? |
 |
1–2 KATLI EV İÇİNDE DEPREM SIRASINDA DAVRANIŞ
Piyano, Dolap,
Buzdolabı, Raf gibi birçok tehlikeli cisim vardır. Bunlar kişilerin üzerlerine
devrilip düşebilirler. En tehlikelisi tavanın çökmesi ya da evin kendisinden
yıkılmasıdır.
Uykuda deprem
olursa ve yataktan kalkmak güç olursa şiltenin altına girin.
Masanın altına
girin ve başınızı iki elinizle örtün. Üzerinize düşen eşyadan korunursunuz.
Kapı ve
pencereler açık tutulmalıdır. Kapı ve pencereler depremde sıkışabilir ve dışarı
çıkmak güçleşebilir.
İkinci kattan
ya da üst katlardan zemin kata girmeyin. Çünkü en çok hasar zemin katta olur.
Gazla ve
elektrikle çalışan ev aletleri (soba ve ocak gibi) kapatın. Kapatamıyorsanız
bunlara yakın olanlara kapatmaya çalışmalarını söyleyin.
Fişleri prizden
çekin, ocakları söndürün, eğer olanak varsa ana musluğu kapatın ve ana sigortayı
gevşetin.
Çıplak ayakla
dolaşmayın yerdeki cam kırıkları ayağınızı yaralayabilir.
Bebek ve
yaşlıların güvenliklerinin sağlamaya çalışın.
Evinizi terk
ederken eşyalardan çok canınızı düşünün. Herşeyi bırakın çıkın.
Tuvalet ya da
banyoda iseniz kendinizi aynadan ya da raflardan düşebilecek eşyalardan koruyun.
Genellikle tuvalet ve banyo küçük hacimli olduğu için daha dayanıklı olabilir.
Banyoda iken
başınızı yumuşak bir şeyle korumaya çalışın. Banyoda genellikle çıplak olunur.
Banyo ve tuvalet küçük olduğu için daha güvenlidir ve orada kalınması daha doğru
olur.
Eğer eviniz
yıkılmıyorsa hemen dışarı çıkmayın. Çünkü dışarıda kırılan pencere camlarından
düşen cam parçaları, çatı ya da duvarlardan düşen kiremit, tuğla ve sıva
parçaları olabilir.
Bulunduğunuz
mahalleden uzaklaşmak, şehir dışına çıkmak için arabanızı kullanmayın.
Çünkü bu tür
çok sayıda araba olduğu için trafik sıkışıklığı olur. Kurtarma ve yangın
söndürme araçları gereken yerlere ulaşamazlar.
Telefon acil
durumlarda kullanılmalıdır.
Televizyon ve
radyo dinleyerek deprem ile ilgili bilgileri izleyin. Söylentilere itibar
etmeyin. Onları kesin bilgi olarak görmeyin. Deprem sırasında radyo, telefon ve
televizyona göre daha kullanışlıdır.
APARTMAN İÇİNDE
DEPREM DAVRANIŞI ( 3–5 KATLI BİNA)
Çok katlı apartmanlarda üst katlar alt katlara göre daha çok sallanır. Bu
binalar son yıllardaki deprem yönetmeliği (1975 ve sonraki tarihli)'ne ve Fen
kurallarına göre yapılmışsa çökme tehlikesi yoktur. Yapılacak davranışlar 1–2
katlı evlerdekinden farklı değildir. Ancak çok katlı yapılara deprem açısından
gerekli özel davranışlarda vardır.
Yangın
merdivenlerinin kapısını açık tutun.
Ortak tehlike
çıkışının (koridordaki) kapısını açık tutun.
Binayı
boşaltırken asansörü kullanmayın.
Asansörde
iseniz bütün düğmelere basın ve durduğu ilk katta asansörden inin.
Birinci katta
iseniz, kapıyı açamıyorsanız ve de zemin katta yangın çıkmışsa zemin kata yatak
vb. gibi yumuşak bir şeyler attıktan sonra üstüne atlayın. Bu davranış çok katlı
yapıların üst katları için geçerli değildir.
BÜYÜK MARKET VE MAĞAZALARIN İÇİNDE DEPREM DAVRANIŞI
Büyük
kolonların yanında durmaya çalışın. Raflardan ve dolaplardan uzak durun.
Yangın
çıkışlarına, merdivenlere ve yürüyen merdivenlere koşmayın.
Anonsları
dinleyin. Mağaza güvenlik personelinin uyarı ve önerilerini yerine getirin,
onlara uyun dediklerini yapın.
Satın aldığınız
şeyleri bırakın ve dışarı çıkarken elleriniz boş olsun.
YÜKSEK YAPILARDA
DEPREM DAVRANIŞI
Üst katlar alt
katlara göre çok daha fazla sallanır. Daha çok dikkatli olmak gerekir.
Başınızı çanta,
minder, kitap, klasör gibi şeylerle koruyun. Dolap, kahve makinesi ve sebil gibi
şeylerden uzak, kolonlara yakın durun.
Masaya
yakınsanız altına girin.
Asansörde
iseniz bütün düğmelere basın durduğu ilk katta asansörden inin, eğer kapısı
sıkışmamış ise.
KENTİN İŞ
MERKEZİNDE SOKAKTA DEPREM SIRASINDA DAVRANIŞI
En tehlikeli
şeyler dökülen, kırılmış cam parçaları, ilan levhalarıdır. Bunlar düşebilir.
Açıkta duran kahve, hafif içki satan (parayla çalışan) makineler, ilan levhaları
ve direkleri devrilebilir.
Buralardan
uzaklaşın. Başınızı koruyun. Geniş açık alanlara gidin ya da güvenliğinden kuşku
duymadığınız yapı varsa içeri girin.
Geniş bir yol
varsa ve trafik yoğun değilse yolun ortasındaki refuje kaçın ve orada durun.
Satış
makinelerinden, reklâm levhalarından ve bahçe duvarlarından uzak durun.
Elleriniz boşsa
başınıza koyun ve koruyun Eğer çanta, paket ve torba varsa başınıza koyun. Hiç
bir şey yoksa ellerinizi kullanın.
Yolun kenarında
ağaçlar varsa altına girip durun.
TİYATRO VE SİNEMALARDA DEPREM DAVRANIŞI
Gösteri
sırasında salon çok karanlıktır. Panik yapmayın. Güvenlik görevlilerine ve
yetkililere dikkat edin onları dinleyin.
Başınızı bir
çanta ile koruyun, sıralar arasında çömelmiş durumda koltukların altına
girebilecek biçimde durun.
Tavanda büyük
bir aydınlatma armatürü veya avize varsa bunların altından uzaklaşın.
Yangın çıkışına
doğru hemen koşmayın.
Yönetici ve
yetkililerin sözlerine uyun.
YERALTI ÇARŞISI YA
DA YAYA GEÇİDİ İÇİNDE DEPREM DAVRANIŞI
Yeraltı çarşısı
ya da yaya geçidinde eğer yangın, gaz sızıntısı ve su basması yoksa yer
yüzeyinden daha güvenlidir. Elektrik kesilirse panik yaşanabilir.
Vitrinlerden
uzak durun.
Düşen cisimler
dikkat edin, kendinizi koruyun.
Elektrik
kesilse bile Yangın çıkışı işaretleri yanık kalabilir paniğe kapılmadan hareket
edin.
Hemen çıkış
merdivenlerine koşup yukarı çıkmaya çalışmayın.
Eğer yangın
olursa ağzınıza bir mendil ya da bir bez tutun. Duvarların kenarlarında çömelmiş
ya da yere eğilmiş konumda bulunduğunuz yeri boşaltmaya çalışın. Yeraltı çarşısı
ya da geçidinin çıkışları vardır ve duvar diplerinden giderek çıkışa kesinlikle
varırsınız.
TREN İSTASYONUNDA DEPREM DAVRANIŞI
Deprem
yolcuların çok olduğu saatlerde olursa panik yaşanabilir. Panik yapmayın
istasyon yöneticilerini dinleyip onlara uyun.
Kendi kendinize
bir şey yapmaya çalışmayın, yetkililerin sözlerine uyun.
İstasyondaki
hoparlörde yapılan yayınları dinleyin, deprem haberlerini alın.
Çocuk ve
yaşlılara dikkat edip onları kollayın.
YAYA ÜST GEÇİDİNDE YA DA KÖPRÜ ÜSTÜNDE DEPREM DAVRANIŞI
Köprünün
yıkılma ya da devrilme olasılığı olsa da parmaklıklara tutunmak daha güvenlidir.
Parmaklıklara
ve tırabzanlara tutunun.
Sarsıntının
bitmesini bekleyin.
Parmaklıklara
tutunun sonra merdivenlerden inip uzaklaşın.
ELEKTRİKLİ TREN VE OTOBÜSDE DEPREM DAVRANIŞI
Raflara
konulmuş eşyalar düşebilir. Başınızı kollayın ve koruyun, Ellerinizle direklere
ve tutunacak yerlere sıkıca tutunun.
Tren ya da
otobüs durunca sürücünün sözlerini dinleyin. Hemen dışarı çıkmaya çalışmayın.
Dışarı çıkınca
ters yönden gelebilecek otobüs ya da trenlere dikkat edin.
ARABA KULLANIRKEN
Depremden sonra pek çok kişi arabasına atlayıp yola çıkacaktır. Yoğun bir trafik
sıkışıklığı olması kaçınılmazdır. Kaza ve çarpmalara dikkat edin ve önlemeye
çalışın. İlk anda yavaş yavaş sağa yanaşıp durun.
Yavaşlayın,
sağa yanaşıp durun, motoru durdurun. Kontak anahtarı yerinde kalsın, pencereleri
kapatın ve kapıları kilitlemeden çıkın.
Eğer otoyolda
iseniz yolun kenarındaki aydınlatma direklerine ve eğer varsa ses yalıtım
duvarlarına dikkat edin devrilebilir.
Tünel giriş ve
çıkış yakınlarında durmayın buralarda yamaç kaymaları ve kaya düşmeleri
olabilir.
Radyodan
yoldaki hasar ve diğer durumlar hakkında bilgi almaya çalışın.
Büyük kamyon ve
tankerlerden uzak durun.
Otoyolda araç
sürerken yoldaki anormal durumları ve yangınları cep telefonu ya da yol
kenarındaki acil telefon ile ilgililere haber verin.
STADYUMDA DEPREM
DAVRANIŞI
En tehlikeli
durum tribünlerde panik olmasıdır. Sakin olun, doğru karar vermek çok önemlidir.
En güvenli yer
sahanın ortasıdır. Sahanın ortasına gitmeye çalışın.
Anonsları
dinleyin ve onlara uyun.
DERE VE IRMAK KENARINDA DEPREM DAVRANIŞI
Yerin sesini ve
titreşimlerini dinleyin ve izleyin.
Eğer dağlık bir
arazide dik yamaçları olan küçük bir vadide iseniz yamaçlardan toprak kayması ya
da kaya düşmesi olabilir. Dikkatli olun.
Nehrin kaynak
tarafında baraj varsa yıkılabilir ve bir su baskını olabilir, hemen nehre dik
yönde yüksek yerlere çıkmaya başlayın.
Hemen
yükseklere çıkın.
DENİZ KENARINDA VE RIHTIMDA DEPREM DAVRANIŞI
Küçük bir
depremde bile Tsunami olabilir. Hemen yüksek yerlere doğru gidilmelidir.
Deniz yanında
yalıyar biçiminde yüksek bir yamaç varsa hemen yüksek yerlere doğru gidin.
Tsunami'nin ilk
dalgası geldikten sonra tehlikenin geçtiğini sanmayın bazen ikinci dalga ilk
dalgadan daha büyük olabilir.
Radyodan
Tsunami haberlerini dinleyip gerekenleri yapın.
KAYNAK : "JISHIN NO
CHIE 119" (DEPREM ÖNERİLERİ 119) Adlı Obunsha Publishing Company'nin yayınladığı
1995 Baskısı kitabın çevirisi "DEPREM OLURKEN NASIL DAVRANMALI?"dan alınmıştır.
www.memocal.com sitesi olarak ülkemize depremsiz günler dileriz.
